Amerika's wapen tegen Poetin is energie

Hoe zit het met een directe business verklaring van Washington zoals deze:

"We zijn verheugd om aan te kondigen dat de Verenigde Staten zijn plannen kracht bijzet om aardgas te exporteren en zullen binnenkort ons virtuele verbod op olie-export opheffen. We hebben zo'n overvloed aan nieuwe leveringen van gas en olie in Amerika dat we ernaar uitkijken om een belangrijke leverancier op de wereldmarkt te worden. En de eerste klanten die we graag bedienen zijn onze goede vrienden in Europa".

Dit zijn vrienden, daar werden we deze week door verschillende gebeurtenissen weer aan herinnerd, die momenteel gegijzeld worden door de door Rusland geleverde energie.

Tot nu toe richt het Amerikaanse debat over het vraagstuk wat te doen met zijn plotselinge rijkdom aan energie zich op het bedrijfsleven, de economie en het milieu - en niet op het veiligstellen van de Amerikaanse belangen in het buitenland. Bedrijven als Exxon (XOM), ConocoPhillips (COP) en Shell (RDSA), willen de beperkingen op de olie-export verminderen. Die restricties kwamen er na volatiliteit in het aanbod in de jaren 70. Er is geld te verdienen aan het voeden van de wereldmarkt met de exploitatie van olievelden als Bakken in North Dakota en Eagle Ford in Texas.

Tegelijkertijd wil een aantal Amerikaanse ondernemingen ook pijpleidingen en vloeibare aardgasfaciliteiten aanleggen om meer gas te exporteren. Die brandstof wordt nu massaal uit schalievelden onttrokken zoals bij de uitgestrekte Marcellus formatie.

Aan de andere kant staan bedrijven als Dow Chemical (DOW), die betogen dat de export van gas naar het buitenland de energieprijzen in het thuisland zal verhogen, wat de Amerikaanse fabrikanten [zoals Dow Chemical] negatief zal beinvloeden. Bovendien stellen milieugroepen dat het exporteren van meer gas en olie de Verenigde Staten en de rest van de wereld meer verslaafd zal maken aan fossiele brandstoffen, wat de noodzakelijke overgang naar een schonere, hernieuwbare energie vertraagt.

Het Witte Huis heeft ondertussen een aantal projecten voor de export van aardgas goedgekeurd, maar het blijft een langzaam proces. De minister van energie, Ernest Moniz, heeft de mogelijkheid van een versoepeling van de beperkingen voor het exporteren van olie opgeworpen. Toch exporteerde de VS in oktober maar 56.000 vaten olie per dag, minder dan 1% van de 7,7 miljard vaten die in de VS iedere dag naar boven gepompt werden in die maand. De VS verwacht tegen 2019 zo veel olie te produceren dat het de hoge productieniveaus overschrijdt die in 1970 werden gezien.

Ondertussen hebben de beraadslagingen van de regering over de Keystone XL pijpleiding, die olie zal transporteren van West-Canada naar de raffinaderijen in de Verenigde Staten, de vorm aangenomen van een industriele versie van het 'Wachten op Godot'.

Dat brengt ons naar Oekraine.

Europa verkrijgt circa 30% van zijn gas uit Rusland, en een groot deel daarvan wordt getransporteerd via Oekraine. Gazprom, de gas- en oliegigant in Russische staatshanden, heeft zoveel macht dat het verantwoordelijk is voor meer dan 10% van de Russische export.

Moskou heeft Europa's afhankelijkheid van Russisch olie als economisch wapen gebruikt. In het afgelopen decennium heeft het land op de momenten dat er een geschil oplaaide over de energieprijs of politiek, de leveringen aan een aantal landen verminderd of volledig opgeschort. Dat gebeurt ook deze keer. Deze week meldde Poetin de prijs van gas dat verkocht wordt aan Oekraine te verhogen, nu de nieuwe pro-Europese regering in Kiev zijn genegenheid heeft afgewezen.

De schalie-revolutie in de Verenigde Staten, hoe controversieel die ook mag zijn, heeft Europa's positie al enigszins versterkt. De wereld is uiteindelijk e e n grote energiemarkt. Een overvloed aan gas en olie in de Verenigde Staten betekent minder import door Amerika, waardoor het wereldwijde aanbod vrijkomt voor Europa. Met een verlaging van de olieprijs tot gevolg. Een hogere productie aan Amerikaans steenkool vindt ook zijn weg naar Europa. Dat heeft Europese landen in sommige gevallen geholpen een betere deal met Gazprom te sluiten.

Maar Europa's slepende afhankelijkheid van de olie van Poetin is niet te ontkennen. Dit is nog meer toegenomen sinds Duitsland zich terugtrekt uit kernenergie. Het Westen dreigt met economische sancties als Rusland zijn troepen niet verwijderd uit Oekraine. Maar hoe zwaar gaat Europa het krijgen als Rusland dreigt zijn energie-export te staken?

Deze dynamiek, waarbij bondgenoten afhankelijk zijn van een onstabiele leverancier, is niet in het belang van de Verenigde Staten, het bedrijfsleven of voor wie of wat dan ook. Het beperkt de reactie van partijen gedurende crises. En de instabiliteit zorgt wellicht voor een vertraging van de economische groei, waar niemand bij gebaat is.

Het zal de VS enige tijd kosten om een betekenisvolle infrastructuur voor de export aan te leggen, en voordat grote leveringen van in Amerika geproduceerde brandstoffen Europa zullen bereiken.

Maar dat kan vanuit een bepaald perspectief bijzaak zijn. Alleen al de belofte van meer druk op de quasi-monopolie positie van Poetin kan ervoor zorgen dat hij zijn klanten beter behandeld. Mogelijk dwingt het hem niet om de Krim-regio van Oekraine te verlaten. Maar het geeft Europa meer munitie om zijn punt te maken.

Immers, zaken zijn zaken. Zelfs in Rusland.