PVV-stemmers niet meer zo enthousiast over asielwetten oud-minister Faber

Het draait om twee wetten die gemaakt zijn door het kabinet-Schoof. Toenmalig PVV-minister Faber van Asiel en Migratie heeft ze ingediend, de ministers Van Weel (VVD) en Keijzer (BBB) behandelden ze in de Tweede Kamer.

Minister Bart van den Brink (CDA) verdedigt ze volgende week in de Eerste Kamer. De wetten moeten ervoor zorgen dat er minder mensen naar Nederland komen, hoopt het kabinet.

De 'asielnoodmaatregelenwet' maakt het onder meer moeilijker voor mensen met een verblijfsvergunning om gezinsleden naar Nederland te laten komen. Ook is het de bedoeling de permanente verblijfsvergunning af te schaffen. In plaats daarvan worden alleen nog tijdelijke verblijfsvergunningen gegeven aan asielzoekers die mogen blijven. Na drie jaar wordt dan gekeken of die verlengd kunnen worden.

Deze wet werd bijna weggestemd in de Tweede Kamer, omdat op het laatste moment een aanpassing werd gedaan. Een nipte meerderheid van de Kamer stemde in met een voorstel van de PVV om illegaliteit in Nederland strafbaar te maken. Dat zou niet alleen betekenen dat illegalen strafbaar zijn, maar ook mensen die illegalen helpen.

Kopje soep

Het spreekwoordelijke 'kopje soep' dat uitgedeeld wordt door het Leger des Heils bijvoorbeeld. Uiteindelijk werd er een oplossing gevonden in een zogeheten novelle, een reparatie van de wet. Er werd een zin toegevoegd die verduidelijkt dat hulp aanbieden gewoon mag. Illegaal in Nederland zijn wordt wél strafbaar.

De tweede wet voert het zogeheten 'tweestatusstelsel' in. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen mensen die vluchten omdat ze gevaar lopen in hun land vanwege bijvoorbeeld hun seksuele geaardheid of religie, en mensen die vluchten voor oorlog en (natuur)geweld. Asielzoekers uit de laatste groep kunnen terugkeren als de rust is weergekeerd en krijgen daardoor minder rechten. Nu bestaat dat onderscheid niet.

Kritiek

Onder andere de Raad van State en uitvoeringsorganisaties hebben kritiek op de wetten. Volgens de Raad van State wordt bijvoorbeeld onvoldoende aangetoond dat die zullen leiden tot de komst van minder asielzoekers.

Ook twijfelt de raad aan de juridische houdbaarheid. Andere kritiekpunten zijn dat het zal leiden tot extra werk voor uitvoeringsorganisaties als het IND, dat al overbelast is, en tot meer rechtszaken.

Uit een peiling van het RTL Nieuwspanel blijkt dat onder Nederlanders nog steeds veel steun is voor de asielwetten. Zeven van de tien ondervraagden zijn voor invoering. Dit is ongeveer een even grote groep als vorig jaar toen de Raad van State flinke kritiek uitte op de wetten.

Minder enthousiasme bij PVV-stemmers

Opvallend is wel dat het enthousiasme over de wetten is afgenomen bij PVV-stemmers. Toen minister Faber er nog over ging vorig jaar, dacht 83 procent van de PVV-stemmers dat de instroom van asielzoekers door de wetten zou afnemen. Nu is dat gedaald naar 61 procent. En waar vorig jaar 30 procent van de PVV-kiezers bang was dat de nieuwe wetten niets zouden verbeteren, is dat nu gestegen naar meer dan de helft, 52 procent. Dat komt omdat de PVV-stemmers niet geloven dat de huidige regering de wetten ook daadwerkelijk goed gaat uitvoeren.

Aan de andere kant vindt de achterban van D66 en CDA de plannen nu ineens een beter idee dan vorig jaar februari en zijn zij er juist veel vaker van overtuigd dat die zullen werken, terwijl inhoudelijk eigenlijk niets aan de wetten veranderd is. Daar moet wel bij gezegd worden dat het voor een deel andere kiezers zijn dan vorig jaar omdat er bij de verkiezingen meer mensen op deze partijen hebben gestemd.

Het lijkt erop dat de wetten het in de Eerste Kamer gaan halen, zegt politiek verslaggever Floor Bremer. "Van de coalitiepartijen gaat de VVD sowieso voor stemmen, en het CDA met grote waarschijnlijkheid. Het is ook een CDA-minister die de wetten verdedigt. D66 heeft al aangegeven tegen te gaan stemmen." 

Eenmansfracties doorslaggevend

Uiteindelijk zal het aankomen op de eenmansfracties in de senaat om een meerderheid te kunnen halen. Voor een deel zijn dat afgescheiden senatoren die afkomstig zijn van rechtse partijen. Hun oude partijen steunen de asielwetten. De kans is groot dat een van hen de wetten aan een meerderheid helpt.

Bij het debat over de regeringsverklaring vorige week heeft asielminister Van den Brink achter de schermen met zoveel mogelijk eenmansfracties gesproken over de wetten. Ook ingewijden geven aan dat hij optimistisch is.

"Maar zekerheid is er pas als er over anderhalve week over gestemd gaat worden", zegt Bremer. "Minister Van den Brink wacht nog een lang debat met kritische senatoren." Want ook bij voorstanders is er kritiek op de uitvoerbaarheid van de wetten die met spoed in elkaar zijn getimmerd. Dus het blijft waarschijnlijk spannend tot de stemming.