Lopen (ex-)rokers meer risico?

Dat vroegen Zoey, Björn en Anne Marie zich af. In de 45ste editie van de corona-update geven we antwoord op die vragen. In Nederland roken zo'n 3,5 miljoen mensen. Dát zij meer risico lopen, is zeker. En dat geldt ook voor mensen die e-sigaretten roken.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn rokers waarschijnlijk kwetsbaarder voor het coronavirus omdat roken betekent dat vingers - en mogelijk besmette sigaretten - regelmatig in contact komen met de lippen. Dat vergroot de kans op overdracht van het virus van de hand naar de mond. 

Grotere kans op besmetting

Naar die theorie is geen wetenschappelijk onderzoek gedaan, zegt longarts in het Antoni van Leeuwenhoek Wanda de Kanter. "Maar de theorie is wel logisch. Mensen die roken gaan meer dan honderd keer per dag met een sigaret naar de mond. Het virus blijft zitten op pakjes, op sigaretten. Dus als je boodschappen hebt gedaan, je karretje wegzet, je handen nog niet schoon hebt gemaakt en gaat roken, dan kun je je voorstellen dat dat de kans verhoogt op het krijgen van corona."

Zijn die virusdeeltjes eenmaal je lichaam binnengedrongen, dan is de kans voor rokers waarschijnlijk ook groter dat ze ziek worden. Rokers zijn gevoeliger voor verkoudheidsvirussen en voor het griepvirus. De trilhaartjes van het slijmvlies in de luchtwegen werken minder goed, waardoor verontreiniging makkelijker in de longen komt, staat op de website van het Trimbos-instituut.

Daarnaast zitten in je longen bepaalde receptoren op longcellen waaraan het virus zich kan hechten. "Door onderzoek op mensen en proefdieren is vastgesteld dat je door roken meer van die receptoren in je longen krijgt", legt De Kanter uit. "Dat is een reactie van je lichaam op die rook, uit zelfbescherming."

Maar het coronavirus hecht zich juist aan precies die receptoren. Kortom: hoe meer receptoren er op de longen zitten, hoe makkelijker het virus waarschijnlijk binnenkomt.

Zit het virus eenmaal in de longen, dan riskeren rokers ernstigere complicaties dan niet-rokers. Rokers hebben een minder goede afweer in hun longen, zegt het Trimbos-instituut. Ze hebben minder 'reservecapaciteit' omdat de longfunctie verminderd kan zijn en roken verhoogt ontstekingsreacties.

En dan is er nog het verhoogde risico op complicaties door ziektes als COPD (zo'n 500.000 Nederlanders hebben chronische bronchitis en/of emfyseem), hart- en vaatziekten of neurologische schade, die zijn ontstaan als gevolg van het roken, zegt De Kanter. Daardoor kan het virus ernstiger uitpakken, bijvoorbeeld doordat hartpatiënten een zwakker afweersysteem kunnen hebben waardoor het virus moeilijker bestreden kan worden.

Uit een grote studie uit China bleek dat de kans dat rokers met corona op de intensive care belanden, aan de beademing moeten of overlijden, 3 tot 4 keer groter is. Los van eventuele effecten van het roken, zoals COPD of hart- en vaatziekten, zegt De Kanter. "Dat lijkt toch wel het bewijs dat je meer risico loopt als je rookt."

Stoppen met roken

Wat wel bekend is: stop je met roken, dan daalt het aantal receptoren waaraan het coronavirus zich hecht weer naar het niveau van een niet roker. Ex-rokers die al lange tijd gestopt zijn, hoeven zich dus minder zorgen te maken dat hun rookverleden een verhoogd risico op corona en ernstigere effecten van corona met zich meebrengt. Tenzij ze dus last hebben van gevolgen van het roken, zoals hart- en vaatziekten. Maar ook die risico’s nemen als je gestopt bent af.

Dat het soms lijkt alsof minder rokers op de intensive care terechtkomen, heeft simpelweg te maken met het feit dat corona waarvoor een ziekenhuisopname nodig is vooral mensen van boven de 70 treft, zegt De Kanter. "1 op de 4 rokers wordt niet ouder dan 65."

Bovendien is bij veel rokers in de triage - het beoordelen van slachtoffers - al gezegd dat de kans dat ze de intensive care overleven, kleiner is, vertelt De Kanter. "Als je bijvoorbeeld ernstig COPD of hartfalen hebt, is de kans dat je de beademing gaat overleven veel kleiner. En dat is ook zo als je een hoge leeftijd hebt en veel co-morbiditeiten. Vaak wordt dan in goed overleg met de patiënt afgezien van beademing."

De Kanter merkt wel dat meer rokers juist in deze periode willen stoppen, omdat ze bang zijn voor het coronavirus. Maar begeleiding, dat kan nu alleen online. Daarom werkt ze samen met collega's aan een online webinar Stoppen met roken.