Hebben de coronamaatregelen gevolgen voor ons immuunsysteem?

En hoe zit het met andere virussen en ziektes, komen we daar ook minder mee in aanraking? Dit vraagt onder meer lezer Jan zich af.

Manieren van verspreiden

We vragen het aan hoogleraar immunologie Ger Rijkers van het University College Roosevelt in Middelburg. Hij legt ons allereerst uit op welke verschillende manieren virussen en bacteriën zich kunnen verspreiden.

"Het wisselt, maar er zijn vier verspreidingsmanieren die vaak voorkomen. Allereerst kun je via de lucht een virusdeeltje inademen. Maar je kunt ook via een oppervlak met bacteriën in contact komen." Rijkers noemt als voorbeeld iemands wang, als je diegene drie kussen geeft ter begroeting. "Maar een ziekte kan ook via voedsel verspreid worden of via geslachtsdelen."

De coronamaatregelen zorgen ervoor dat we minder direct contact hebben met anderen buiten ons huishouden. "Er is niemand de hele tijd thuis gebleven. Daarom denk ik dat het houden van afstand het allerbelangrijkste is en was om verspreiding te voorkomen."

Verspreiding voorkomen

Maar we schudden ook geen handen, we zoenen niet, wassen onze handen vaker en niezen en hoesten in onze elleboog. Allemaal om verspreiding van het coronavirus te voorkomen.

Helpt dit ook tegen griep en verkoudheidsvirussen? Ja, zegt Rijkers. Maar de griep en verkoudheidsvirussen zien we vooral in de winter en minder in de zomer. "Ook als er geen corona was en geen anderhalvemetermaatregel, dan is de maand juni niet een maand met veel griep in Nederland."

Norovirus en chlamydia

Rijkers ziet dat virussen die het hele jaar door voorkomen ook minder voor komen. Zoals het norovirus. "Dit virus komt vooral voor bij ouderen en verspreidt gemakkelijk op plekken met groepen zoals op cruiseschepen of in verpleegtehuizen." Door het coronavirus varen er bijna geen cruiseschepen meer. Verpleegtehuizen houden zich aan strenge regels. "Dit zorgt voor ruim de helft minder norogevallen."

Een ander voorbeeld is chlamydia. En nee, dit komt niet omdat sekswerkers niet actief zijn. "Zij houden zich altijd al aan strikte hygiëneregels. Deze besmettingen zijn gedaald doordat mensen thuisblijven en daardoor minder seksuele contacten hebben."

Maar wat betekenen deze dalingen en maatregelen nou eigenlijk voor ons immuunsysteem? Dat heeft het eigenlijk best rustig, zegt Rijkers. "Ons immuunsysteem heeft als doel om infecties te voorkomen en te bestrijden. Het voordeel van de maatregelen is dat dat nu gemakkelijk is, omdat we minder met infecties in aanraking komen."

Lui immuunsysteem 

Dit heeft ook nadelen. Het immuunsysteem wordt namelijk niet gestimuleerd om actief te blijven. "Stel je voor dat jij niets te doen hebt, dan lijkt elke activiteit al te veel. Maar als je een actief leven leidt, kan er altijd nog wel iets bij."

Zo werkt het ook met het immuunsysteem. Rijkers: "Het moet regelmatig gestimuleerd worden om actief te blijven, anders wordt het lui."

Het immuunsysteem bouwt zich op van kinds af aan. Hoe zit het dan nu bij kinderen? "Als ik naar mijn eigen kleinkinderen kijk, die ook een tijd niet naar de opvang zijn geweest, zie ik minder snottebellen."

Immuun

Maar voor kinderen is het juist goed als ze worden blootgesteld aan ziekteverwekkers, zegt de immunoloog. "Daar krijgen ze een gebalanceerd immuunsysteem van. Ook al heb je last van snotneuzen en ontstekingen, dat is goed voor de opbouw van afweerstoffen."

Bij sommige ziekten is het prettiger als je die op jonge leeftijd krijgt. "Zoals een oorontsteking, en het geldt ook voor het coronavirus. Kinderen die in contact komen met het virus, lijken er bijna niet ziek van te worden. Maar ze zullen door dat contact wel immuun worden."

Op de lange termijn

Alles leuk en aardig, die besmettingsdalingen en luie immuunsystemen, maar zouden wij ons dan altijd aan zulke maatregelen moeten houden? Rijkers denkt van niet.

"Niet alle aspecten van de anderhalvemetersamenleving zijn vol te houden, maar een aantal maatregelen zullen wel blijven helpen tegen verspreiding van infectieziektes." Zoals de hygiënemaatregelen, want die gaan niet alleen verspreiding van corona tegen, legde de hoogleraar immunologie al uit.

Op de lange termijn kunnen sommige maatregelen zich ook tegen ons keren. Zoals het veelvuldig handen wassen en het gebruik van desinfectiemiddel. Dat maakt alles dood op je handen. Dus ook de goede bacteriën. "Omdat die bacteriën op je huid zitten, hebben andere ziekteverwekkers geen kans." Het werkt als een natuurlijke barrière. "Als je die barrière weg wast, dan is er op de lange duur wel kans dat de ziekteverwekker juist op je handen blijft zitten."

En daarnaast worden je handen door het vele wassen erg ruw. "Het natuurlijke vetlaagje verdwijnt en er komen allemaal kloofjes op je handen. Dat is als een open deur voor bacteriën en virusdeeltjes."