Hoe groot is het besmettingsgevaar op een openbaar toilet?

Dat willen Robin, Saskia en Lydia weten. Ook zijn ze benieuwd of er weer meer wc's opengaan.

Ivo Thonon van Toiletalliantie, dat bestaat uit een aantal stichtingen en verenigingen, zegt dat er meer toiletten beschikbaar zullen zijn vanaf 1 juni. "Nu zijn er zo'n 500 van de 7500 openbare toiletten in Nederland geopend. Vanaf 1 juni, als de horeca opengaat, zullen er naar schatting 5000 toiletten weer bereikbaar moeten zijn."

Maar er zit wel een addertje onder het gras, waarschuwt Thonon. "Er zal horeca zijn die mensen een toiletbezoek gaat weigeren. Straks mogen ze binnen maximaal 30 gasten hebben. En als het dus vol zit, mag niemand van het terras of van buitenaf naar binnen. Ook niet bij hoge nood."

Maar stel dat je naar de wc moet, hoe zit het dan met de hygiëne? Want openbare toiletten zijn al lastig schoon te houden, en uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat het coronavirus ook in de poep kan zitten van iemand die besmet is. "Bij ongeveer de helft van alle coronapatiënten wordt het virus behalve in de neus ook in de ontlasting gevonden en bij enkele patiënten in de urine."

Het RIVM heeft het virus in het riool aangetroffen; volgens het instituut een betrouwbare methode voor het vaststellen van virusinfecties bij mensen. 

Diarree

Maar loop je daarmee ook meer risico op de wc? Clara Belzer, microbioloog aan de Universiteit van Wageningen, zegt tegen RTL Nieuws dat het besmettingsgevaar in toiletten niet is onderzocht. "We weten het niet, maar onderzoekers denken toch dat er een verhoogd risico is. Sommige coronapatiënten hebben darmproblemen als buikpijn en diarree."

Een besmet persoon raakt net als ieder ander op een openbaar toilet de deurklink, de kraan, de spoelknop, een handdoek, wc-papier en de wc-bril aan. Vervolgens kunnen er andere toiletbezoekers in contact komen met virusdeeltjes. "Als het virus op je handen komt, dan kun je besmet raken door je gezicht aan te raken."

Wat ook nog een mogelijkheid is, is dat het virus door het doorspoelen van de wc in de lucht terechtkomt. In kleine druppeltjes, zogenoemde aerosolen. "Om dat te voorkomen zou je de deksel op de pot dicht moeten houden tijdens het doorspoelen", vertelt Belzer. "En dan 2 minuten dichthouden."

Aerosolen komen ook vrij bij bijvoorbeeld ademen en praten. Het RIVM gaat er vooral vanuit dat het coronavirus zich niet via deze heel kleine deeltjes verspreidt, maar alleen via de grotere druppels die vrijkomen bij hoesten en niezen. "Er is nog geen bewijs dat het virus langere tijd in de lucht kan blijven en zich zo kan verspreiden", schrijft het instituut op zijn site.

Kleine ruimte

Dus hoe besmettelijk die kleine druppeltjes zijn, is niet bekend. Maar één ding is voor microbioloog Belzer helder: een wc is maar een kleine ruimte. "Als een besmet persoon het virus uitscheidt in zo'n kleine ruimte waar veel mensen in elkaars zone komen, dan is het risico groter dan als dat niet het geval is."

Bewustwording is daarom erg belangrijk. "En zorg dat je altijd goed je handen wast na een toiletbezoek." Wat volgens Belzer ook kan helpen, is als mensen zelf de boel desinfecteren vóórdat ze op de wc gaan zitten.

Want om risico's uit te sluiten zou een wc na ieder bezoek gereinigd moeten worden. Maar dat is in kantoorpanden of restaurants lastig bij te houden. Wel kunnen bedrijven zelf reinigingsmiddelen verstrekken, zodat je voor je toiletbezoek aan reiniging kan doen.

Water en zeep

Volgens de Maag Lever Darmstichting lijkt verspreiding van het coronavirus via ontlasting tot nu toe geen belangrijke rol te spelen. "Wél blijft het belangrijk om geregeld handen te blijven wassen, zeker na toiletbezoek, zodat elke mogelijkheid tot verspreiding zoveel mogelijk wordt beperkt."

Dat laatste is volgens het RIVM ook het belangrijkste. "Door regelmatig je handen te wassen met water en zeep, zorg je ervoor dat je handen schoon worden en verwijder je ziekteverwekkers."