'Mijn moeder was de koningin, nog meer dan Beatrix'

Dochter Eloah:

"Mijn moeder was nooit zielig. Nu ook niet. Ze kwam halverwege de jaren 60 vanuit Suriname naar Rotterdam. Het mooiste aan mijn moeder: ze beschouwde alle kinderen in ons huis alsof het haar eigen kinderen waren. Ze was altijd met je bezig, altijd persoonlijk.

Mijn vader was de koning van het huis, mijn moeder de koningin. Iedereen luisterde naar haar. Mijn vader eigenlijk ook. Maar hij was vaak weg. Hij werkte in scheepvaart. Woonde in Venezuela, Saoedi-Arabië, China."

"Aan het eind van de avond werd er soulmuziek gedraaid. Dan mocht je met je blote voeten op je vaders voeten dansen"

"Wat heel leuk was: mijn vader schreef ons iedere week een handgeschreven brief. En er zaten altijd dollars in die brieven. Dan gingen we eerst naar het grenswisselkantoor om te kijken hoeveel we hadden gekregen. Daarna lazen we de brief pas.

Voor mijn moeder was dat natuurlijk wel zwaar. Als semi-alleenstaande moeder vier dochters opvoeden. Maar wat was het leuk thuis. Vooral de zondag herinner ik me goed. Als mijn vader er was, werd er uitgebreid drie of vier gangen gekookt. Iedereen die wilde aanschuiven, mocht komen. Bij de Udenhoutjes was er altijd eten en drinken, dat was bekend.

Aan het eind van de avond werd er soulmuziek gedraaid en werd er gedanst. Dan mocht je met je blote voeten op je vaders voeten staan en dansen. Op het eind van de avond kreeg iedereen dan een Surinaamse koek: eksikoekoe. Dan zat de avond erop."

"Als je het mij vraagt, had mijn moeder overal verstand van. Ze was zo belezen. En als ze iets niet snapte, dan las ze zoveel dat ze het wel weer begreep. Heel veel mensen kwamen daarom ook bij haar voor raad. Dan kwamen ze langs bij mevrouw Udenhout voor advies. Of bij Tante Sil, voor intimi."

"Er kwamen altijd mensen langs, zo gaat dat in de Surnaamse cultuur"

"De laatste vijf jaar zat mijn moeder in verzorgingstehuis Hoppesteyn in de Rotterdamse wijk Crooswijk. Er kwamen altijd mensen bij haar langs. Want zo gaat dat in de Surinaamse cultuur. Ze was ook heel erg geliefd op haar afdeling, ook bij de medewerkers. Want met mijn moeder kon je politieke gesprekken blijven voeren.

De coronaperiode was daarom ook heel lastig. Alles was in lockdown. Mijn moeder had een navelbreuk gehad en was daarvoor behandeld in het ziekenhuis. Daarvan was ze genezende. Op 27 maart was ze jarig. Ik had het Surinaamse gerecht 'pom' gemaakt. Dat leverde ik af bij het tehuis. En dat is aan haar gegeven. Maar ze had toen al een beetje moeite met eten."

"Op 1 april was ik jarig, ik werd 48. We hadden contact met het tehuis en er werd gezegd dat ze een beetje aan het kwakkelen was, maar dat ze niet wisten hoe of wat. Ik had wel zoiets van: 'wat is er aan de hand'? Mijn moeder had voor mij een hartenkaart gemaakt, en daarin gevraagd hoe het mij en mijn zoontje ging. Heel bijzonder, want normaal zagen we elkaar altijd gewoon.

Dat was echt voor het eerst in 20 jaar dat ik zoiets kreeg. Echt heel bijzonder. Mijn zoon is haar enige kleinzoon. Hij is haar pracht en praal. Ze woonde bij mij in huis voordat ze naar het verzorgingstehuis moest en ze kenden elkaar dus goed. Ze hebben vier jaar heel intensief met elkaar samengeleefd."

"Haar medisch dossier werd niet meer bijgehouden, ik werd achterdochtig"

"Het bleef minder goed gaan. Twee dagen later werd mij door de medewerkers van het tehuis gevraagd of ik een soepje voor haar wilde maken, want daar knapte ze altijd zo van op. Maar weer een dag later hoorden we dat ze niet meer wilde eten en dat ze haar medicatie weigerde.

Ik werd achterdochtig. Haar medisch dossier werd niet meer bijgehouden na 5 april. Ik denk nog steeds dat het komt door de drukte. De medewerkers daar waren fantastisch. Maar toen ik op 6 april naar het tehuis ging, werd mij de toegang ontzegd. Ik hoorde gewoon niks. Uiteindelijk mocht ik van de leiding een Skype-gesprek met mijn moeder voeren. De schok was groot. Wat bleek: mijn moeder kon niet meer spreken."

"Ik ging elke dag langs, maar op 7 april mocht ik er echt niet in. Ik ben weggegaan, heb de hele nacht niet geslapen. Dit kon niet, ik moest mijn moeder zien, en dus ging ik de dag erna weer. De woorden die ik toen hoorde, kwamen als een schok. Ik mocht alleen naar binnen als mijn moeder terminaal zou zijn. Ik wist helemaal niet dat dat al aan hand zou zijn. Een arts zou ons dat komen vertellen."

"Ze schokte, haar mond zat vol schuim, haar toch uitgedroogd en het haar ongekamd"

"Ik heb anderhalf uur voor de deur gezeten. Toen gaf de arts aan dat ze inderdaad terminaal was. Ik kon erheen, maar alleen als ik zelf beschermingsmiddelen bij me had. Tot hun verbazing had ik alles in mijn tas zitten. Masker, bril, alles. En toen zag ik mijn moeder. Ze schokte, haar mond zat vol schuim, haar tong uitgedroogd en het haar ongekamd. Het was vreselijk.

Ik ben haar gaan verzorgen. Sponsje gepakt om druppels op haar mond te leggen, slijm weghalen, en ze werd rustig. Ze voelde dat ik er was. Ik ben gaan bidden. Ik heb haar gezegd dat ze kon gaan, dat ze pap kon opzoeken, die is anderhalf jaar geleden overleden. We zouden het gaan redden, zei ik. U bent onze moeder geweest, wij hebben de kracht om door te kunnen gaan."

"Hoeveel pijn het ook deed in m'n hart, dit voelde goed. Ze rilde niet meer, maar ze vocht wel tegen de adem. Je weet niet hoe erg het is om niet te kunnen helpen als iemand vecht voor adem. Je wilt helpen, maar het kan niet."

"Een laatste adem. Ze blies hem krachtig uit"

"Ik draaide me even om, en toen hoorde ik het. Een laatste adem. Ze blies hem krachtig uit. Ik dacht heel even: slaapt ze nou? Maar nee, ze was weg. En ik was erbij. Dat heeft me veel rust gegeven.

We hebben alles gedaan om haar ondanks alles toch een waardig afscheid te geven. In onze wijk hebben we een erehaag gemaakt, en tegen alle Surinaamse principes in, was iedereen in het rood gekleed. Met de wijkagent heb ik geregeld dat het zo kon gaan.

Het einde was zoals het Surinaamse leven is. Met veel eten, drinken en liefde. En ook met dezelfde eksikoekoe als die we thuis hadden. Zelfs de winkeliers in Crooswijk kwamen naar buiten om haar de laatste eer te bewijzen. Want mijn moeder was de koningin, nog meer dan Beatrix."