'We twijfelden of corona wel echt bestond in Groningen, en toen werd mijn vader ziek'

Zijn dochter Geerte:

"In de hele provincie Groningen zijn er maar 17 mensen overleden aan corona. Als je vader daar dan één van is, dan is dat wel heel raar.

Zeker omdat corona aanvankelijk zo ver weg voelde. Niemand had het in onze omgeving, het kwam bijna niet voor hier. Ik dacht zelfs nog even: bestaat dat virus eigenlijk wel?

Maar daar kwamen we snel genoeg achter. Op 21 maart werd mijn vader namelijk ziek, we dachten eerst nog aan een griepje. Omdat ik boven mijn vader woonde, hadden we veel contact. Ik zorgde daarom die dagen voor hem, maar hij werd elke dag wel een beetje zieker."

"Hoe het komt dat mijn vader en ik bij elkaar woonden? Nou, zo'n zeven jaar geleden kwam het huis boven mijn vader leeg te staan. Binnen de familie werd rondgevraagd of er iemand interesse had om er te gaan wonen. Ik had een mooie gezinswoning, maar die stond niet in een hele mooie buurt. Dit huis was iets kleiner en zonder tuin, maar het stond in een hele fijne omgeving, met veel lieve buren. En het was de plek waar ik ooit ben opgegroeid, het voelde dan ook heel goed om de keus te maken om boven mijn vader te gaan wonen.

Ook omdat mijn vader al een dagje ouder werd. Als hij hulpbehoevend zou worden, zou ik hem kunnen verzorgen. Dat zie je in mijn ogen veel te weinig in deze maatschappij, dat je er altijd voor elkaar zal zijn. Ik wilde er in ieder geval altijd voor mijn vader zijn, het was echt geen optie om hem ooit naar een verzorgingstehuis te sturen. Daarom was dit een goede oplossing."

"In de jaren dat ik bij mijn vader woonde, vond ik het heel fijn om hem zo veel om me heen te hebben. Via een doorgang tussen onze twee huizen, kwam hij vaak bij ons langs of liepen wij even bij hem binnen. Om een kopje koffie te doen bijvoorbeeld, of hij liep even met zijn broodplankje binnen om samen te lunchen. En als de kinderen naar school gingen, stond mijn vader altijd voor het raam. Iedere ochtend zwaaide hij ze uit.

Dus toen mijn vader ziek werd, was het logisch dat ik voor hem zou zorgen. Ik zorgde er bijvoorbeeld voor dat hij elke dag genoeg eten en drinken binnenkreeg, want daar had hij al snel geen zin meer in. Maar uiteindelijk ging het zo slecht met hem, dat ik besloot de huisarts te bellen. Hij bleef maar koortsig en leek erg benauwd. Hij ging iedere dag achteruit. Hij bleek een saturatie van 75 te hebben: veel te laag. 

Mijn vader vertelde de huisarts dat hij echt niet naar het ziekenhuis wilde, maar de huisarts vertelde hem dat hij wel moest, anders zou het zijn dood worden. 'Je bent hier aan het sterven, je hebt echt meer zuurstof nodig', praatte hij op mijn vader in. We besloten samen de ambulance te laten komen om hem zuurstof te kunnen geven, dit sloeg aan. Uiteindelijk stemde hij toch in met een opname en is hij meegenomen met de ambulance."

"In het ziekenhuis aangekomen zei mijn vader gelijk tegen de artsen dat hij wel behandeld wilde worden, maar absoluut niet naar de intensive care wilde. Bijna een jaar geleden was hij daar terecht gekomen vanwege een geknapte aneurysma. Eén op de vier overleeft dat, mijn vader lag toen al op het randje van de dood. 

Blijkbaar was hij nog niet klaar op deze wereld, want hij overleefde de operatie. Misschien wel omdat hij nog bezig was met het schrijven van een boek. Mijn vader is filosoof en schreef over direct healing. Het boek was zijn levenswerk, hij had er jaren aan gewerkt en dat móest af. Na zijn intensieve ziekenhuisopname ging hij daar heel hard mee aan de slag. Dat ging goed, maar het lichamelijke herstel viel mijn vader vies tegen.

Hij zag het daarom niet zitten om weer die medische molen in te gaan. Misschien hoefde dat ook niet, want de verpleegkundigen in het ziekenhuis waren aanvankelijk nog positief. De volgende dag kwam echter het resultaat van de coronatest, hij bleek besmet met het virus en had een zware longontsteking. Er mochten twee familieleden bij hem langskomen op de afdeling. We hebben met elkaar overleg gehad wie erheen zouden gaan, en mijn middelste broer en zus besloten te gaan. Maar helaas belde de verpleging de volgende nacht al op: 'Je vader gaat achteruit, het is een kwestie van uren. Stuur maar twee mensen deze kant op, hij zal hulp nodig hebben bij het stervensproces.'"

"Omdat ik mijn vader had verzorgd toen hij besmettelijk was, was ik ook ziek geworden. Daarom kon ik niet naar hem toe. Gelukkig zijn mijn jongste en oudste zus gegaan, ik ben heel blij dat ze snel bij hem waren en hem konden ondersteunen in die moeilijke periode. 

Mijn vader heeft iedereen nog gebeld die hij liefhad. Hij vertelde dat hij wilde gaan, en vroeg daarbij ook om een soort toestemming. Dat was moeilijk, want je wil je vader natuurlijk niet loslaten, je wil je vader gewoon niet kwijt. Maar tegelijkertijd wil je hem ook steunen in zijn keuze. En wat was dat een ongelooflijk sterke keuze, om zelf te kiezen over je eigen leven. Op de intensive care zou hij maar 10 procent overlevingskans hebben gehad. Hij was echt op. Gelukkig hebben wij, alle vijf de kinderen, hem nog kunnen zien in zijn laatste dagen.

Mijn vader heeft altijd gezegd dat hij niet bang was voor de dood. Toch ben ik blij dat mijn zussen zijn handen vasthielden op het moment dat hij stierf. Hij is uiteindelijk op 2 april overleden."

"Omdat ik, maar inmiddels mijn man en zoon ook, besmet waren met het coronavirus, mochten we niet bij de crematie zijn. We hebben de uitvaart daarom thuis bekeken via een livestream. Eerlijk gezegd was dat niet eens zo vervelend. We hebben in alle rust onze tranen kunnen laten, elkaar kunnen knuffelen als het even moeilijk was. We zaten veilig en samen bij elkaar op de bank. En alle andere kijkers stuurden berichtjes dat ze erbij waren. We waren toch met een grote groep.

Nu, een paar maanden later, voelt het nog steeds heel onwerkelijk. Omdat we samenwoonden, voel ik de aanwezigheid van mijn vader nog steeds elke dag om me heen. Het voelt alsof hij in de keuken staat, als ik in de woonkamer ben. Als ik gestommel bij de deur hoor, denk ik nog steeds dat hij zo weer binnen komt lopen.

Aan de andere kant voelt het ook ontzettend leeg en moeten we allemaal erg wennen aan het feit dat hij er niet meer is. Zo denk ik nog steeds dat mijn vader voor het raam staat als we 's ochtends naar school gaan. Maar als ik kijk, zie ik niemand meer staan.

Wat had ik hem nog graag bij me gehad, wat mij betreft had ik hem nog vele jaren thuis verzorgd, en had hij een fijnere manier gekregen om te sterven. Het moest kennelijk anders gaan."